TBMM’DEN MEKKE ORTAK SAVUNMA ANLAŞMASI’NA ONAY: BÖLGESEL CAYDIRICILIKTA YENİ SAYFA, ANKARA’DA YOĞUN TARTIŞMA

PRO. DR. YAKUP CİVELEK (ANKARA) – AKTÜRK ANKARA OFİSİ | MECLİS HABERİ VE ANALİZ Aktürk Haber Ankara Ofisi 5 Kasım 2026 Tarihli TBMM  tutanaklarını esas alarak, Mekke Anlaşması kanun teklifi ve oylamasıyla konusunda mecliste grubu bulunan partilerin ve vekillerin görüş ve değerlendirmelerini analiz etti.  Ankara’da iki güne yayılan görüşmelerin ardından Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. 5 Kasım 2026 tarihli açık oylamada 398 oyun 279’u kabul, 119’u ret yönünde kullanıldı. TBMM Başkanlığının önüne 21 Ekim’de gelen 2/3961 esas numaralı teklif, 27 Ekim’de Dışişleri Komisyonundan geçmişti. ÜÇ ÜLKENİN HEDEFİ: ORTAK SAVUNMA VE SAVUNMA SANAYİSİ 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan on altı maddelik anlaşma, tarafların birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik tehditler karşısında iş birliği yapmasını, dış kaynaklı silahlı saldırının ortak değerlendirilmesini, istihbarat ve lojistik desteğini, ortak eğitim, tatbikat ve savunma sanayisi projelerini kapsıyor. Teklifin gerekçesi bölgesel güvenlik sorunlarının bölge ülkelerince çözülmesi, ortak caydırıcılık ve savunma kabiliyetlerinin geliştirilmesine dayanıyor. DESTEKLEYENLERİN GEREKÇESİ: BAĞIMSIZ GÜVENLİK MİMARİSİ AK Parti temsilcileri Fuat Oktay, Hulusi Akar ve Ziya Altunyaldız, anlaşmanın başka bir ülkeye karşı saldırı ittifakı olmadığını, mevcut NATO yükümlülükleriyle tamamlayıcı görüldüğünü vurguladı. Altunyaldız, savunma sanayisinde ortak teknoloji ve üretimin yanı sıra enerji ve ticaret yollarının güvenliği üzerinde durdu. MHP Erzurum Milletvekili Kamil Aydın, bölgesel ortaklığın dış müdahalelerin etkisini azaltabileceğini söyledi. Hükûmet kanadına göre temel amaç savaşa girmek değil, saldırıyı caydırabilecek bir iş birliği düzeni kurmak. CHP “EVET” DEDİ, ÇEKİNCELERİNİ KAYDA GEÇİRDİ CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, bölge ülkelerinin güvenlik meselelerinde birlikte hareket etmesini esas alan yaklaşımlarını hatırlatarak anlaşmaya olumlu oy vereceklerini açıklamıştı. Hatay Milletvekili Mehmet Güzelmansur, bu desteği 5 Kasım’da yineledi; ancak askerî yardımın şartları, NATO ile eş zamanlı yükümlülükler, on yıllık çekilme süresi ve Meclis denetimi konusunda ayrıntılı hukukî güvenceler istedi. Elazığ Milletvekili Gürsel Erol ise bu tür sözleşmelerin iktidarlardan daha uzun süre devletin sorumluluğunda kalacağını belirtti. RET CEPHESİ: ŞEFFAFLIK, İRAN VE YEMEN SORULARI Yeni Yol Partisi, İYİ Parti, DEM Parti ve Yeni Parti temsilcileri, Suudi Arabistan-İran/Yemen ve Pakistan-Hindistan hatlarındaki krizlerin Türkiye’ye yeni yükler getirebileceğini dile getirdi. Yeni Yol’dan Birol Aydın görüşmelerin geç başlamasını, İYİ Partili Buğra Kavuncu ittifakın somut getirisinin belirsizliğini, DEM Partili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit askerî bloklaşma ve siviller üzerindeki sonuçları, Yeni Parti’den Yunus Emre ise anlaşmanın jeopolitik hedefini sorguladı. Görüşmelerde İran ve Mısır’ın bölgesel güvenlik iş birliğine dâhil edilmesi fikri de gündeme geldi. ÖNERGELERİN TAMAMI YA REDDEDİLDİ YA GERİ ÇEKİLDİ 5 Kasım birleşiminde kanunun yürürlük tarihini düzenleyen ikinci madde için yedi önerge sunuldu: altısı reddedildi, biri geri çekildi. Cumhurbaşkanının kanunu yürütmesine ilişkin üçüncü madde için sunulan yedi değişiklik önergesinin tamamı reddedildi. Böylece 14 önergenin hiçbiri kanun metnine girmedi. Önergeler genel olarak yürürlük ve yürütme ifadelerini değiştirmeye yönelikti; teklifin esasını oluşturan on altı maddelik uluslararası anlaşmayı tek tek tadil eden işlemler değildi. ASKER SEVKİNE İLİŞKİN AYRIM ÖNEMLİ Taraflardan birinin silahlı saldırıya uğramasının üç ülke bakımından ortak savunma sorunu sayılması, tutanakların en fazla tartışılan maddelerinden biri oldu. İktidar temsilcileri anlaşmanın kendiliğinden Türkiye’yi bir savaşa sokmayacağını belirtti. Muhalefet ise “derhâl yardım” ifadesinin ve Anayasa’nın 92. maddesindeki milletlerarası anlaşma istisnasının nasıl yorumlanacağını sordu. TBMM’deki onay, kendiliğinden belli bir ülkeye asker gönderme kararı olarak okunamaz. YENİ DÖNEMİN BAŞLIĞI UYGULAMA OLACAK Meclis oylaması siyasi karar aşamasını tamamladı. Bundan sonra kamuoyu açısından belirleyici hususlar, ortak savunma mekanizmasının nasıl karar vereceği, giderlerin nasıl karşılanacağı, kritik teknoloji ve istihbaratın nasıl korunacağı, on yıllık çekilme sınırlamasının nasıl yönetileceği ve Türkiye’nin uluslararası yükümlülüklerinin nasıl eşgüdümleneceği olacak. Bölgesel caydırıcılık hedefi ile egemen karar alma yetkisinin birlikte korunup korunamayacağı uygulamada görülecek. KAYNAKLAR Haber metni, 5 Kasım 2026 TBMM 14. Birleşim tutanak kopyası; 4 Kasım Genel Kurul ve 27 Ekim Dışişleri Komisyonu TBMM haberleri; TBMM 2/3961 kayıt sayfası ve 5-6 Kasım kabul haberleri karşılaştırılarak hazırlanmıştır.  Kaynak: https://tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/76de0ac1-3535-415a-8a7a-01a15e0c9a71 Kaynak: https://tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=26c3615d-94ce-45c0-8cd0-01a1a85a7357 Kaynak: https://tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=9086f562-1f1f-4f9b-93da-01a17cee86b8 Kaynak: https://www.aa.com.tr/tr/gundem/mekke-anlasmasinin-onaylanmasinin-uygun-bulunduguna-dair-kanun-teklifi-tbmm-genel-kurulunda-kabul-edildi/4113475 Kaynak: https://www.dha.com.tr/politika/tbmm-genel-kurulunda-mekke-anlasmasi-kabul-edildi-2976074 Kaynak: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa