Mavi Kelebeklerin Sessiz Tanıklığı Temmuz 1995...

Avrupa'nın göbeğinde, dünyanın gözleri önünde insanlık tarihinin en karanlık sayfalarından biri yazıldı. Srebrenitsa'da sekiz binden fazla Boşnak erkek ve çocuk, yalnızca kimlikleri nedeniyle katledildi. Ardından cesetler toplu mezarlara gömüldü. Amaç yalnızca insanları öldürmek değildi; gerçeği de toprağın altına gömmekti. Fakat tarihin bize defalarca öğrettiği bir gerçek vardır: Hakikatin üzeri sonsuza kadar örtülemez. Srebrenitsa ile ilgili yıllardır anlatılan mavi kelebek hikâyesi de bu gerçeğin sembolüdür. Rivayete göre, toplu mezarların bulunduğu bölgelerde yetişen Artemis bitkileri ve onların etrafında çoğalan mavi kelebekler, insanların dikkatini o noktalara çekti. Bilimsel çalışmalar toplu mezarların esas olarak tanık ifadeleri, adli araştırmalar ve DNA incelemeleriyle bulunduğunu gösterse de, mavi kelebekler bugün Bosna halkı için vicdanın ve unutulmayan acının simgesi hâline gelmiştir. Çünkü bazen bir kelebek, binlerce çığlıktan daha güçlü bir mesaj taşır. Toprak susabilir. İnsanlar susabilir. Siyaset susabilir. Ama vicdan susmaz. Adalet gecikebilir ama hafıza asla vazgeçmez. Srebrenitsa yalnızca Bosna'nın değil, tüm insanlığın ortak yarasıdır. O annelerin yıllarca çocuklarının bir kemiğini bulabilmek için verdiği mücadele, bize savaşın en ağır yükünü her zaman masumların taşıdığını hatırlatıyor. Mavi kelebekler bugün hâlâ gökyüzünde özgürce uçuyor olabilir. Onlara bakan herkes, aslında kaybedilen binlerce masum hayatı, yarım kalan hayalleri ve susturulamayan gerçeği görmelidir. Çünkü bazı acılar unutulmak için değil, bir daha yaşanmaması için hatırlanır.